Klasy IV-VIII - Muzeum Pamięci Sybiru

Tematy warsztatów w salach edukacyjnych:

1. Zesłańcze drogi braci Piłsudskich

Czas trwania: 50 minut (+ czas na skorzystanie z szatni)
Słowa kluczowe: patriotyzm, symbole narodowe, II Rzeczpospolita, Piłsudski

Opis: Józef i Bronisław Piłsudscy. Pierwszego znają wszyscy, drugiego — nieliczni. Podczas warsztatów lepiej poznamy niezwykłe losy obu braci. Dowiemy się, co mają wspólnego słynne wąsy Józefa Piłsudskiego z Syberią oraz dlaczego wnuki Bronisława żyją dziś w… Japonii.
Dzięki różnorodnym zagadkom i grom logicznym przeniesiemy się do czasów braci Piłsudskich, poznając ich zesłańcze losy na Sybirze oraz niezwykłe dokonania. Okres schyłku zaborów i walki o niepodległą Polskę będzie tłem do opowieści o przyjętych wtedy i obowiązujących do dziś symbolach narodowych.

2. Polscy odkrywcy Syberii

Czas trwania: 60 minut (+ czas na skorzystanie z szatni)
Słowa kluczowe: historia nauki, polskie odkrycia, eksperyment

Opis: W XIX wieku Syberia skrywała liczne tajemnice, które dopiero czekały na swoich odkrywców. Podczas warsztatów przyjrzymy się polskim badaczom tej niezwykłej krainy. Odkryjemy, gdzie leżą Góry Czerskiego czy Półwysep Jankowskiego oraz dowiemy się, skąd wzięły się ich nazwy.
Przeprowadzimy eksperyment powtarzając niezwykły wyczyn Benedykta Dybowskiego, który zbadał głębokość jeziora Bajkał bez użycia nowoczesnych narzędzi. Używając autentycznych urządzeń do nagrywania i odtwarzania dźwięku z ostatnich 130 lat cofniemy się w czasie, by sprawdzić, jakim sprzętem dysponował Bronisław Piłsudski podczas swoich badań etnograficznych.

3. Z Sybiru na front

Czas trwania: 60 minut (+ czas na skorzystanie z szatni)
Słowa kluczowe: II wojna światowa, deportacje, Armia Andersa, Armia Berlinga

Opis: Dołączenie do Armii Andersa lub Armii Berlinga było dla Sybiraków pierwszą szansą na wyrwanie się z sowieckiego piekła. Jednak droga z niewoli w szeregi wojska polskiego często była dramatyczna i trudna. Podczas warsztatów wcielimy się w reporterów wojennych, którzy dzięki wykorzystaniu różnych wskazówek i materiałów, takich jak prasa, zdjęcia i wspomnienia, poznają okoliczności tworzenia i szlak bojowy obu armii.
Aby zdobyć niezbędne informacje, będziemy musieli wykazać się spostrzegawczością i sprytem, łamać szyfry i oddzielać prawdziwe dane od tzw. fake newsów. Istnieje możliwość rozszerzenia warsztatu o wykorzystanie eksponatów – egzemplarzy broni i wyposażenia obu armii.

4. Przyszli o świcie

Czas trwania: 50 minut (+ czas na skorzystanie z szatni)
Słowa kluczowe: represje, deportacje, historia mówiona

Opis: Tytuł zajęć to słowa bardzo często wypowiadane we wspomnieniach Sybiraków. Warsztaty przybliżą nam niektóre z sytuacji, z jakimi przyszło się zmierzyć osobom deportowanym. Zobaczymy rekonstrukcję aresztowania, będziemy dyskutować o tym, jakie przedmioty pakowały do tobołków wywożone rodziny. Wysłuchamy autentycznych relacji Sybiraków. Przekonamy się, że ich losy były bardzo różne, a często kontrastem do ich dramatów było  piękno otaczającego ich krajobrazu. Dzięki użyciu gogli wirtualnej rzeczywistości przeniesiemy się do świata przyrody, który otaczał deportowanych.

Tematy ścieżek prowadzących przez część wystawy:

1. Pierwsza wizyta w Muzeum

Czas trwania: 40-60 minut (+ czas na skorzystanie z szatni)

Podczas pierwszego spotkania z Muzeum Pamięci Sybiru przekonamy się, jak wiele zadań wykonuje ta instytucja. Wejdziemy do środka największego eksponatu i wkroczymy do świata wystawy stałej. Tam odkryjemy, że za zwyczajnym przedmiotem często kryją się niezwykłe historie. Poznamy choćby losy pewnego pluszowego misia, który przemierzył pół świata, dowiemy się też, w jaki sposób znalazła się w Afryce laleczka w polskim, góralskim stroju.  Spotkania ze zwyczajnymi-niezwyczajnymi eksponatami zachęcą nas do poznawania historii kryjących się w rodzinnych pamiątkach.

W ramach tej ścieżki istnieje możliwość odwiedzenia zaplecza Muzeum (np. pracowni konserwatorskiej, magazynu eksponatów) i spotkania z pracownikami zajmującymi się zbiorami.

2. Dzieci deportowane

Czas trwania: 50 minut (+ czas na skorzystanie z szatni)

Ścieżka rozpoczyna się w części wystawy przedstawiającej okres międzywojenny i wybuch II wojny światowej. Spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, czy wybuch wojny zmusił dzieci do tego, aby stały się „małymi dorosłymi”. Zobaczymy i usłyszymy dwie kobiety: Sarę Wajnsztejn i Zosię Dąbrowską, które jako dziewczynki doświadczyły wywózki. Przekonamy się, co zabrały ze sobą, a co musiały zostawić w swych opuszczonych domach.
Wejdziemy do wnętrza zrekonstruowanego wagonu, jakim wywożono ludzi na wschód. Zobaczymy autentyczne przedmioty, jakie zabierali deportowani na „nieludzką ziemię”. Zaskoczy nas nie tylko to, jak wyglądała klasa w sowieckiej szkole, ale też warunki życia deportowanych dzieci i to, że starsze z nich musiały chodzić do pracy.

3. Polacy na Syberii carów

Czas trwania: 50 minut (+ czas na skorzystanie z szatni)

Na tej ścieżce zgłębimy temat zesłań Polaków na Sybir od XVI do początku XX wieku. Będzie to okazja do odkrycia, jak wyglądała droga skazańców i więźniów na wschód w czasach przed pojawieniem się kolei i samochodów. Zesłańcom niekiedy udawało się wykorzystać pobyt w odległych i tajemniczych częściach imperium carów do prowadzenia badań naukowych, o których dowiemy się w gabinecie badacza.
Zaskoczy nas nieznane oblicze Sybiru, jakie zobaczymy w części poświęconej dobrowolnym migracjom Polaków na wschód, do miejsc, gdzie inni nasi rodacy byli zsyłani przymusowo. Ścieżkę zakończymy przedstawieniem ostatnich carskich zesłańców, a wśród nich tego najbardziej znanego – Józefa Piłsudskiego.

4. Deportacja i życie na zesłaniu

Czas trwania: 50 minut (+ czas na skorzystanie z szatni)

Wybierając tę ścieżkę trafimy w sam środek trwających od lutego 1940 roku akcji deportacyjnych. Dowiemy się, dlaczego całe rodziny, z dziećmi i seniorami, były upychane do towarowych wagonów i wywożone na „nieludzką ziemię”. We wnętrzu takiego wagonu usłyszymy wspomnienia świadków tych wydarzeń.
Zobaczymy też przedmioty zabrane przez Sybiraków z opuszczanych przez nich domów. Po przebyciu symbolicznej drogi na wschód dotrzemy do części wystawy, gdzie poznamy różnice w życiu w syberyjskiej tajdze i kazachskim stepie, i to z perspektywy deportowanych Sybiraków. Jakie piętno odcisnął Sybir na tych ludziach? Odpowiedzi na to pytanie poszukamy w końcowej części wystawy.

5. Wojenne szlaki

Czas trwania: 50 minut (+ czas na skorzystanie z szatni)

Ścieżka przybliży nam przebieg II wojny światowej. Poznamy jej genezę z naciskiem na wspólną odpowiedzialność III Rzeszy i Związku Sowieckiego za jej rozpętanie. Zapoznamy się z elementami uzbrojenia armii sowieckiej i niemieckiej, jak również z wyposażeniem polskich żołnierzy.
Tragiczny los części polskich jeńców wojennych, którzy trafili w ręce Sowietów, poznamy w Memoriale Zbrodni Katyńskiej, następnie zaś udamy się do końcowej części ekspozycji. Tam przekonamy się, z jakimi wyzwaniami mierzyli się Sybiracy wstępujący do Armii Andersa i Armii Berlinga. Porównamy obie formacje i na wielkoformatowych mapach poznamy ich szlaki bojowe.

6. Zbrodnia katyńska

Czas trwania: 50 minut (+ czas na skorzystanie z szatni)

Tematem tego spotkania będą tragiczne losy około 22 tysięcy Polaków – oficerów Wojska Polskiego, funkcjonariuszy służb mundurowych i przedstawicieli elit cywilnych – zamordowanych przez Sowietów wiosną 1940 roku. W Memoriale Zbrodni Katyńskiej zobaczymy nazwiska ofiar Zbrodni Katyńskiej oraz dowiemy się, dlaczego część tablic nie jest pełna  i na kogo czeka.
Podążając tą ścieżką dowiemy się nie tylko o ofiarach Zbrodni Katyńskiej, ale też o dramatach ich rodzin.

7. Inny świat – anatomia sowieckiego GUŁag-u

Czas trwania: 50 minut (+ czas na skorzystanie z szatni)

Czym był „archipelag GUŁag” i jak wyglądał tytułowy „Inny świat” za drutami sowieckich obozów pracy? W trakcie zajęć ruszymy śladami więźniów łagrów, zaczynając od momentu aresztowania i pierwszego przesłuchania. Wysłuchamy relacji ofiar sowieckich represji i tortur oraz zobaczymy wnętrze łagrowego baraku.
Obraz tej części wystawy uzmysłowi nam, jak trudna była walka łagierników o utrzymanie choćby cząstki człowieczeństwa. Poznamy też losy Gustawa Herlinga-Grudzińskiego i zobaczymy jedno z pierwszych, „podziemnych” wydań jego książki.

Sklep Odwiedź nasz sklep i sprawdź najnowsze publikacje Muzeum Pamięci Sybiru Odwiedź sklep