To trzecia wystawa czasowa zorganizowana w Muzeum Pamięci Sybiru, ale pierwsza o zasięgu międzynarodowym. Ekspozycja prezentuje cztery różne perspektywy na doświadczenia związane z II wojną światową pokazane językiem sztuki współczesnej. W projekcie udział wzięli artyści z Finlandii, Niemiec, Francji i Irlandii Północnej: Juhana Moisander, Rebekka Bauer, Raphaël Dallaporta i Gail Ritchie.

W wernisażu udział wzięli m.in. Katarzyna Jamróz – przewodnicząca Rady Miasta Białegostoku, Danuta Anna Pieciul – kierownik Referatu Kultury w Departamencie Kultury Promocji i Sportu Urzędu Miejskiego w Białymstoku, Joanna Roman – kierownik projektów w Fundacji LRE, Isabelle Benoit – kuratorka wystawy Art of Remembrance, Juhana Moisander – fiński artysta, Katarzyna Wiktorko – aktorka, która wystąpiła w pracy stworzonej przez Juhanę Moisandera, Anna Kołosow – nauczycielka z VII Liceum Ogólnokształcącego oraz przedstawiciele środowisk sybirackich reprezentowanych przez Jolantę Hryniewicką.

Prof. Wojciech Śleszyński, dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru wspomniał, że to nie pierwsza tego rodzaju inicjatywa podejmowana przez Muzeum, w którym sztuka współczesna nawiązuje do historii II wojny światowej.

– Dokonywaliśmy już takich prób, gdzie włączaliśmy Sybiraków do współpracy z artystami. Natomiast dzisiaj robimy krok do przodu, bo do współpracy zaprosiliśmy także gości z zagranicy. Art of Remembrance to pierwsza międzynarodowa wystawa, którą otwieramy w Muzeum Pamięci Sybiru – podkreślił.

Isabelle Benoit, kuratorka wystawy Art of Remembrance opowiedziała gościom o idei projektu i wyraziła dumę, że po wernisażach w Holandii i Włoszech może zaprezentować tę wystawę w Polsce.

– Wielkie podziękowania dla artystów, którzy stworzyli swoje prace i pokazali nam, że pamięć historyczna i pamięć o wydarzeniach związanych z II wojną światową może wykraczać poza tradycyjne formy i motywować nas do spojrzenia na ten temat z nowej perspektywy – dodała Joanna Roman z Fundacji LRE.

Podziękowania do twórców wystawy skierowała również Jolanta Hryniewicka:

– Sybiracy są bardzo wdzięczni wszystkim, którzy przyczynili się do powstania tej wystawy. Mam wrażenie, że wystawa ta będzie przemawiała do nas Sybiraków, bo najważniejsza jest pamięć, która powinna być pielęgnowana – podsumowała.

Uczestnicy wernisażu mieli okazję wziąć udział w pierwszym oprowadzaniu kuratorskim. Dr Piotr Popławski, koordynator projektu Art of Remembrance nakreślił kontekst historyczny i opowiedział o inspiracjach artystów, a także ich drodze do stworzenia swoich dzieł. Juhana Moisander wspominał o tym, co go poruszyło i zainspirowało do stworzenia pracy pt. „Matka”. Dzieło stanowi serce wystawy i bezpośrednio nawiązuje do historii sybirackich. Sylwetka matki i dziecka we wnętrzu wagonu towarowego to poruszająca instalacja audiowizualna, która oddziałuje na różne zmysły.

– Moje prace nie mają początku, ani końca. Są pętlą, w której staram się umieścić jak najwięcej treści i emocji. Zdecydowałem się, by wykorzystać piosenkę, która pozwoli tej prostej scenie wzmocnić swój przekaz. Długo szukałem odpowiedniej melodii, aż natrafiłem na kołysankę z lat 20. „Iskierkę”. Jej melodia jest pełna smutku, melancholii i dobrze pasuje do tej sceny – opowiadał zebranym Juhana Moisander.

Wojna nie jest jedną historią opowiedzianą jednym językiem. Na historię składają się głosy wielu ludzi, różnych wspomnień i emocji. Prace prezentowane na naszej wystawie oddają tę różnorodność i wielogłos artystów.

Wystawę czasową Art of Remembrance – Sztuka Pamięci można zwiedzać bezpłatnie do 30 czerwca 2026 roku.

Projekt Art of Remembrance – Sztuka Pamięci dofinansowano ze środków Unii Europejskiej. Więcej informacji o projekcie na stronie: www.art-of-remembrance.eu.