Arpilleras to tekstylne obrazy, tworzone w Chile po zamachu stanu w 1973 roku, które stały się symbolem oporu w czasach dyktatury cywilno-wojskowej Augusta Pinocheta. To przejmujące świadectwa chilijskich kobiet, które z nici i skrawków materiału tworzyły opowieść o stracie, solidarności i poszukiwaniu prawdy o zaginionych bliskich.
Matki, żony, siostry i córki osób zatrzymanych, zaginionych, więzionych, torturowanych lub zmuszonych do emigracji sięgały po najprostsze środki: skrawki tkanin, nici i wełnę. Z nich układały opowieści o bliskich, na których powrót wciąż czekały.
Arpilleras powstawały podczas wspólnych spotkań i warsztatów. Kobiety przychodziły tam nie tylko po to, by tworzyć, ale też by być razem: rozmawiać, wspierać się i działać. W świecie naznaczonym cenzurą ich prace pozwalały mówić o tym, co miało pozostać przemilczane. Na barwnych, pełnych detali tkaninach utrwalono sceny przemocy, strachu i oporu: porwania, więzienia, ośrodki tortur, protesty, strajki głodowe, emigrację, wspólne działania i pragnienie powrotu demokracji. Arpilleras były czymś więcej niż sztuką. Stały się świadectwem, kroniką rzeczywistości i symbolem oporu wobec przemocy. Były też sposobem upominania się o prawdę oraz sprawiedliwość.
Także wielu Sybiraków opowiadało o doświadczeniu zesłania nie tylko słowami, lecz również poprzez przedmioty, które tworzyli. Rzeźby, obrazy i niewielkie obiekty stawały się materialnymi śladami pamięci – zapisem traumy, tęsknoty i potrzeby nadania sensu cierpieniu.
W Muzeum Pamięci Sybiru chilijskie arpilleras spotykają się z doświadczeniem Sybiru. Choć historie Chile i Sybiru są odmienne czynimy je częścią szerszej opowieści o przemocy państwa, pamięci i potrzebie dawania świadectwa. W obu powraca pytanie o to, jak ocalić pamięć o ludziach dotkniętych przemocą państwa wtedy, gdy słowa okazują się niewystarczające.
Zapraszamy na wernisaż, który odbędzie się 10 lipca o godz. 18.00 w Muzeum Pamięci Sybiru przy ul. Węglowej 1 w Białymstoku. Wystawę można zwiedzać do 16 października 2026 roku.
Kuratorzy wystawy: prof. dr hab. Wojciech Śleszyński, Julita Waś, Andrés Mauricio Rojas Rojas
Wstęp wolny!
