Losy Sybiraków, ich trudne doświadczenia i cierpienie, z którymi musieli się mierzyć każdego dnia, skłaniają do refleksji o granicach ludzkich możliwości. Tam gdzie pojawia się granica siły, woli przetrwania czy człowieczeństwa, istnieje również bezkres nadziei i wiary.

Wystawa „Bezkres Sybiru” przedstawia tematykę wywózek na Sybir poprzez pryzmat sztuki współczesnej i filozofii refleksji. Nadrzędną ideą ekspozycji było stworzenie przestrzeni, w której artyści mogli zastanowić się nad pojęciem bezkresu i granicy oraz zaprezentować je za pomocą dowolnych technik artystycznych. Wystawa odnosi się zarówno do znaczenia granic fizycznych, jak i symbolicznych.

Kluczowym elementem przygotowań do prac nad wystawą „Bezkres Sybiru” były bezpośrednie spotkania artystów z Sybirakami, którzy podzielili się swoimi osobistymi przeżyciami. Opowiadali o tym, jak sami rozumieją pojęcie bezkresu, odnosząc to pojęcie do swoich doświadczeń. W rezultacie prace prezentowane na wystawie są nie tylko wyrazem artystycznej ekspresji, lecz także głęboką refleksją nad ludzkim doświadczeniem i granicami wytrzymałości człowieka. Sercem tego projektu są głosy i opowieści Sybiraków, które nadają mu autentyczności i głębi emocjonalnej. Wystawa „Bezkres Sybiru” to kolejne działanie podjęte przez Muzeum Pamięci Sybiru, które przyczyni się do upamiętnienia losów Sybiraków i przekazywania ich historii kolejnym pokoleniom.

Przy przygotowaniu wystawy Muzeum Pamięci Sybiru podjęło współpracę z Instytutem Sztuki Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej. Kuratorem artystycznym wystawy został Kamil Kopania, zaś kuratorem merytorycznym – Ewelina Kamieńska. Wystawie będą towarzyszyć dodatkowe wydarzenia, m.in. oprowadzanie kuratorskie, performance oraz warsztaty edukacyjne.

Wystawę można oglądać do 29 czerwca 2025 r.

Autorzy prac:
Anna Ciżewska – Czarnecka
Andrzej Dworakowski
Jan Godlewski
Aleksandra Jakuć
Tatiana Misijuk
Jarosław Perszko
Waldemar Regucki
Justyna Sołomianko
Katarzyna Zabłocka

Świadkowie Historii:
Teresa Borowska
Tadeusz Borowski – Beszta
Wanda Kościuczuk
Jolanta Hryniewicka
Zenon Puchalski
Janina Rutkowska
Barbara Sokólska
Stanisława Tankiewicz

Wydarzenia towarzyszące:

Katalog wystawy czasowej
Dostępny w sklepie online i stacjonarnym Muzeum Pamięci Sybiru

„Bezkres Sybiru” – oprowadzanie kuratorskie
Niedziela 8 grudnia 2024 r., godz. 12:00
Opowieść o idei wystawy, eksponowanych pracach oraz o losach deportowanych, które stały się inspiracją do powstania ekspozycji. 
Kuratorzy: dr Kamil Kopania, Ewelina Kamieńska

„Bezkres wygnania” – oprowadzanie kuratorskie w ramach obchodów 85. rocznicy pierwszej masowej deportacji obywateli polskich na Sybir
Niedziela 9 lutego 2025 r., godz. 16:00
Opowieść o idei wystawy, eksponowanych pracach oraz o losach deportowanych, które stały się inspiracją do powstania ekspozycji. 
Kuratorzy: dr Kamil Kopania, Ewelina Kamieńska

Bezkres w ruchu – warsztaty dla młodzieży
Niedziela 16 lutego 2025 r., godz. 11:00
Warsztaty artystyczne z tworzenia animowanych miniatur techniką kolażu i animacji rysunkowej.
Prowadząca: Elwira Małyszko

Oprowadzanie kuratorskie po wystawie czasowej „Bezkres Sybiru”
Niedziela 9 marca 2025 r., godz. 11:00
Opowieść o idei wystawy, eksponowanych pracach oraz o losach deportowanych, które stały się inspiracją do powstania ekspozycji. 
Kuratorzy: dr Kamil Kopania, Ewelina Kamieńska

Warsztaty plastyczne „Dom”
Sobota 15 marca 2025 r., godz. 11:00
Podczas warsztatów dzieci wykonają własne artystyczne interpretacje domu – miejsca, które symbolizuje bezpieczeństwo, wspomnienia i tożsamość.
Prowadzący: prof. Andrzej Dworakowski

Warsztaty psychologiczne:

• Siła pamięci – jak doświadczenia przodków wpływają na naszą teraźniejszość
  Sobota 22 marca 2025 r., godz. 11:00
  Warsztat psychologiczny o przekazach transgeneracyjnych i sposobach, jak trudne doświadczenia z przeszłości wpływają na nasze życie i przyszłość naszych bliskich.
  Prowadzący: Artur Brzeziński

• Uwolnić przyszłość – jak budować szczęście mimo trudnych doświadczeń
  Sobota, 26 kwietnia 2025 r., godz. 11:00
  Warsztat o tym, jak historia osobista i rodzinna kształtuje  nasze codzienne wybory, relacje i poczucie szczęścia oraz co możemy zrobić, by otworzyć się na pozytywne zmiany w naszym życiu.
  Prowadzący: Artur Brzeziński

„Pocztówka do Sybiraka” – warsztaty plastyczne
Sobota 5 kwietnia 2025 r., godz. 11:00
Podczas warsztatów uczestnicy stworzą artystyczne pocztówki inspirowane życiem Sybiraków. Wykorzystają do tego technikę kolażu, łącząc różne materiały i faktury, takie jak papier, kalka czy płatki złota.
Prowadząca: Katarzyna Zabłocka

Jak zachować optymizm w trudnych czasach – warsztaty psychologiczne
Sobota 14 czerwca 2025 r., godz. 11:00 – 14:00
Podczas warsztatów uczestnicy będą mieli możliwość przyjrzeć się temu, czym różnią się optymistyczne i pesymistyczne postawy wobec życiowych trudności, jakie są ich konsekwencje i od czego zależy, która z nich przeważa w naszym codziennym funkcjonowaniu. 
Prowadzący: Artur Brzeziński

Finisaż

• Oprowadzanie kuratorskie
  Niedziela 29 czerwca 2025 r., godz. 13.00
  Podczas oprowadzania po wystawie, Ewelina Kamieńska i Kamil Kopania – kuratorzy wystawy – opowiedzą o procesie jej powstawania, artystycznych koncepcjach oraz niezwykłych spotkaniach z Sybiraczkami i Sybirakami – świadkami historii, którzy współtworzyli ekspozycję.
  
• Działanie artystyczne Aleksandry Jakuć pt. „Ziemia nie zapomniała wiosny”
  Niedziela 29 czerwca 2025 r., godz. 14.00–17.00
  Instalacja będzie miała formę interaktywnego procesu, w którym każdy z odwiedzających będzie mógł pozostawić swój osobisty ślad, sięgając po rośliny – krwawnik, dziewannę, lebiodkę czy bylicę – i odbijając je za pomocą farb w odcieniach zieleni na przygotowanej powierzchni.