Czy na odległej Syberii mogła powstać sztuka? Czy w tak dramatycznych okolicznościach – z dala od Ojczyzny, w obliczu śmierci i cierpienia można było zachować potrzebę piękna i nadziei?

Na te i wiele innych pytań odpowiedzi szukali uczestnicy dzisiejszego wydarzenia poświęconego twórczości zesłańczej. Mieli wyjątkową okazję zobaczyć unikatowe eksponaty – głównie rysunki i szkice, które na co dzień spoczywają w muzealnych magazynach. Powstawały w trudnych warunkach zesłania – często przy użyciu najprostszych, przypadkowych materiałów – fragmentów papieru, kawałków tkanin czy węgla drzewnego. Mimo głodu, zimna i wyniszczającej pracy, zesłańcy próbowali ocalić siebie – dla wielu ratunkiem stała się sztuka oraz potrzeba udokumentowania pobytu na nieludzkiej ziemi.

Gościem specjalnym był fiński artysta Juhana Moisander, który obecnie rezyduje w Muzeum Pamięci Sybiru w ramach projektu Art of Remembrance. Celem jego pobytu jest stworzenie dzieła inspirowanego lokalną historią, archiwami, opowieściami mieszkańców i przestrzenią wystawienniczą. Artysta opowiedział uczestnikom spotkania o tym, co zainspirowało go do stworzenia swojej pracy podczas pobytu w Muzeum.

– Kiedy usłyszałem o projekcie Art of Remembrance, zacząłem się nim interesować i odkryłem bardzo duże powiązania pomiędzy historią Finów i Polaków. Po moim ostatnim pobycie latem w Białymstoku zacząłem studiować książki i materiały archiwalne, by lepiej poznać tą lokalną polską historię. Kolejny raz zwiedzając muzeum, wysłuchałem fragmentu wspomnień małego chłopca, który zapamiętał ze swojej podróży dźwięk pociągu jadącego po torach. W jego pamięci przeistoczył się w słowo matka, matka, matka… Słowo „matka” w języku fińskim z kolei znaczy „podróż”. To niesamowite powiązanie stało się jedną z inspiracji do mojej pracy – opowiadał artysta.

Uczestnicy wydarzenia również mieli okazję wysłuchać nagrań relacji Sybiraków – jednym z nich było świadectwo chłopca, o którym wspominał Juhana Moisander. Spotkanie stało się poruszającą lekcją o sile ducha oraz refleksją nad ludzką wrażliwością, która w nieludzkich warunkach może okazać się największym źródłem nadziei.

Projekt Art of Remembrance – Sztuka Pamięci dofinansowano ze środków Unii Europejskiej. Więcej informacji o projekcie na stronie: www.art-of-remembrance.eu.