8 września o godz. 10.00, około 30 uczestników wydarzenia spotkało się w parku, w centralnej części miasteczka Mereni. Miejsce nie było przypadkowe, gdyż w parku tym znajduje się pomnik – wagon kolejowy, taki jak ten, którym Sowieci deportowali mieszkańców tej miejscowości na Sybir.

Przy pomniku, wagonie, gości powitała Ludmiła Cojocaru, koordynatorka mołdawskiej edycji Peletonu. Podziękowała Muzeum Pamięci Sybiru, które przygotowało i podzieliło się ideą Peletonu Pamięci z mieszkańcami Mołdawii. Po niej głos zabrał dr Piotr Popławski, inicjator Peletonu Pamięci, dziękując za zaproszenie.

– Nie wyobrażaliśmy sobie, że 7 lat temu, kiedy Peleton rozpoczynał się w Białymstoku, że jedna z kolejnych edycji odbędzie się w czterech Środkowo-Europejskich krajach i wśród nich będzie Mołdawia i że będziemy mogli się spotkać w bardzo interesujących i zupełnie, nam Polakom, nieznanych miejscach, tak by przybliżyć sobie historię Mołdawian ale i też zaprosić mieszkańców Mołdawii, Litwy, Łotwy i innych krajów do Białegostoku i do innych miast gdzie odbywają się Peletony Pamięci, by poznawać naszą wspólną historię, która łączy mieszkańców Środkowo-Europejskich Państw – dodał.

Ostatni wypowiedział się Aleksandru Postică, przewodniczący Mołdawskiego Stowarzyszenia Ofiar Represji Sowieckich. Podziękował za przygotowanie wydarzenia i za upamiętnienie ofiar. Dodał, że on sam jest przedstawicielem jednej z takich rodzin.

W Mereni deportacje nastąpiły podobnie jak na ziemiach polskich, w wyniku Paktu Ribbentrop-Mołotow, który podzielił Europę Środkowo-Wschodnią. Tereny, przed wojną należące do Królestwa Rumunii, zostały w 1940 r. zagarnięte przez Sowietów i następnie mieszkająca tam ludność została poddana brutalnym represjom. Pierwsza deportacja odbyła się w 1941 r. i była to pierwsza z pięciu fal. Następne odbyły się już po wojnie, gdyż te tereny znalazły się bezpośrednio w Związku Sowieckim, w ramach Mołdawskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej. Dla mieszkańców Mereni, Pakt Ribbentrop-Mołotow zapoczątkował trwające aż do 1957 r. serie sowieckich represji.

Trasa Peletonu została opracowana przez naszych partnerów z Muzeum Narodowego Historii Mołdawii. Uczestnicy Peletonu odwiedzili, poza punktem startowym, jeszcze cztery miejsca. Były to domy deportowanych bądź miejsca, w których te domy stały, gdyż nie wszystkie zachowały się do dziś.

Bardzo miłym akcentem tegorocznego Peletonu było zaproszenie uczestników spaceru przez rodzinę Baciu, potomków deportowanych na Sybir. Ugościli wszystkich w swoim domu tradycyjnym mołdawskim daniem, plăcintą. Opowiedzieli też historię swoich przodków, którzy z tego miejsca zostali wywiezieni. Rodzina, po rozmaitych perypetiach, wróciła do swojego domu i dzisiaj wiodą tam szczęśliwe życie.

Na koniec uczestnicy udali się do lokalnego muzeum, gdzie na czas Peletonu wystawiona została ekspozycja Muzeum Narodowego Historii Mołdawii na temat dzieciństwa mołdawskich dzieci w miejscach deportacji. Odbyły się tam przemówienia Eugena Savy – dyrektora Muzeum Narodowego Historii Mołdawii, Arunasa Bubnysa – dyrektora Centrum Badania Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy oraz prof. Wojciecha Śleszyńskiego, dyrektora Muzeum Pamięci Sybiru. Wszyscy dziękowali za organizację wydarzenia.

– W obliczu trwającej wojny w Ukrainie, bardzo ważne jest byśmy wspólnym głosem mówili o naszej przeszłości, o sowieckich represjach, które są źródłem dzisiejszej polityki rosyjskiej – podkreślił
prof. Wojciech Śleszyński, dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru.

Dziękujemy dyrektorowi Narodowego Muzeum Historii Mołdawii, Eugenowi Savie, a także głównym organizatorom: Virgiliu Bîrlădeanu, Ludmile Cojocaru oraz Gheorghemu Postică za ich ogromne wsparcie, zaangażowanie i pomoc w realizacji mołdawskiej edycji Peletonu Pamięci.

Każdy Peleton to nowi ludzie i nowe historie. Mówiąc wspólnie o naszej historii ocalamy ją od zapomnienia. Dziękujemy i do zobaczenia za rok!