Dzień Przyjaciela to wyjątkowa uroczystość, będącą coroczną okazją do wyrażenia wdzięczności wszystkim osobom, instytucjom i partnerom, którzy w sposób szczególny wspierają działalność Muzeum Pamięci Sybiru, zarówno poprzez współpracę merytoryczną i organizacyjną, jak i osobiste zaangażowanie w zachowanie pamięci o losach Zesłańców Sybiru.
Statuetka przyznawana Przyjaciołom Muzeum Pamięci Sybiru jest symboliczną pamiątką w formie bloku białego marmuru, przypominającą bryłę lodu, co stanowi bezpośrednie skojarzenie z odległą Syberią. Z drugiej strony symbolizuje trwałość, niezłomność i siłę, nawiązując do postawy Sybiraków oraz osób, które aktywnie angażują się w pracę na rzecz misji Muzeum – ocalenia pamięci o Sybirze.
Gości powitał prof. Wojciech Śleszyński, dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru:
– Cieszę się, że spotykamy się w tym gronie. Dla nas wszyscy, niezależnie czy reprezentujecie politykę, służby, oświatę, kulturę czy naszych najdroższych Sybiraków, jesteście dzisiaj naszymi Przyjaciółmi. Raz do roku staramy się podziękować trzem osobom, które z nami współpracują i wspólnie tworzą Muzeum Pamięci Sybiru. Bez pomocy tych osób Muzeum nie miałoby tak wspaniałych sukcesów. Za każdym razem powtarzam, że to jest Państwa miejsce, to jest nasze wspólne Muzeum.
W wydarzeniu udział wzięli liczni goście, wśród których pojawili się m.in. przedstawiciele parlamentu, władz województwa i miasta Białegostoku, przedstawiciele Rady Miasta Białegostoku, środowisk sybirackich, korpusu dyplomatycznego, służb mundurowych, oświaty, uczelni wyższych i kultury.
Głos zabrał Rafał Rudnicki, zastępca prezydenta Białegostoku:
– Bez Państwa zaangażowania, pracy ta placówka nie byłaby takim miejscem jakim jest. To miejsce wyjątkowe na mapie naszego miasta, naszego regionu, naszego kraju. Miejsce, które pielęgnuje pamięć o tych, którzy byli na nieludzkiej ziemi i którym zawsze zależało i zależy na tym, by tę pamięć kultywować. Taki był właśnie sens powołania Muzeum Pamięci Sybiru. By było to miejsce, które jest żywym dowodem wszystkich doświadczeń tych, którzy na tym Sybirze byli. I byśmy przekazywali to dalej, by nigdy więcej nikt już nie musiał tam trafić – podsumował.
Krzysztof Truskolaski, poseł na sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Pierwszą z uhonorowanych w tym roku osób był poseł na sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Krzysztof Truskolaski. Z jego inicjatywy w 2023 roku Muzeum Pamięci Sybiru zostało zgłoszone do programu European Museum of the Year Award 2024. To najbardziej prestiżowy konkurs dla europejskich muzeów, na który składa się kilka wyróżnień. Muzeum Pamięci Sybiru otrzymało Nagrodę Muzealną Rady Europy 2024 (The 2024 Council of Europe Museum Prize). Oprócz tego zostało nominowane do Europejskiej Nagrody Muzealnej 2024 (European Museum of the Year Award). W konsekwencji tych wydarzeń w 2025 roku Muzeum Pamięci Sybiru było również gospodarzem konferencji i ceremonii wręczenia nagrody EMYA2025 w Białymstoku.
Za przyznaną nagrodę poseł Krzysztof Truskolaski dziękował takimi słowami:
– To bardzo wzruszająca chwila. Chociaż niejednokrotnie przychodzi mi przemawiać przy różnych uroczystościach, to tutaj naprawdę brakuje mi słów. Powiem nieskromnie, że przyjacielem Muzeum Pamięci Sybiru czułem się od początku powstania tego muzeum. Jeszcze zanim dostałem tę piękną statuetkę, a dzisiaj już oficjalnie zostałem tym przyjacielem, więc naprawdę jest to wielka chwila w moim życiu prywatnym, ale również zawodowym. Muzeum Pamięci Sybiru było zawsze bliskie mojemu sercu, nadal jest i będzie. W 2024 roku Muzeum Pamięci Sybiru zdobyło ekstraklasę wśród muzeów europejskich i powinniśmy być z tego dumni. Mam nadzieję, że nasze muzeum będzie się dalej tak świetnie rozwijać i że będziemy sięgać po kolejne statuetki w europejskich i światowych rankingach – mówił.
Leszek Różański, prezes Koła Związku Sybiraków w Siemiatyczach
Drugą z wyróżnionych osób był Leszek Różański, prezes Koła Związku Sybiraków w Siemiatyczach. 20 czerwca 1941 wraz z rodziną został aresztowany i deportowany do posiołku Szerstobitowo w rejonie Pudino. Do Polski wrócił w kwietniu 1946 roku, w 1988 był jednym z współzałożycieli Związku Sybiraków w Białymstoku. Następnie organizował koła terenowe Związku w obrębie miasta Siemiatycze i powiatu siemiatyckiego. Dziś Koło Związku Sybiraków w Siemiatyczach działa już 35 lat, a Leszek Różański otrzymał szereg odznaczeń, które zostały mu przyznane za upamiętnienie wartości patriotycznych i obywatelskich, poszanowanie tradycji narodowych i niepodległościowych oraz za utrwalenie pamięci o Polskiej Golgocie Wschodu.
Leszek Różański jest stale zaangażowany w działalność środowiska Sybiraków w naszym regionie i bierze czynny udział w organizowanych przez Muzeum Pamięci Sybiru wydarzeniach.
– Jestem zaskoczony, że dostałem takie wyróżnienie. Jestem Sybirakiem. Mając dwa lata znalazłem się na Syberii. Wróciłem w 1946 roku, poszedłem do szkoły, skończyłem studia i od tamtej pory byłem zaangażowany w pomoc Sybirakom. Uważam to za swój obowiązek – podkreślił Leszek Różański odbierając nagrodę.
Dr Ernest Wyciszkiewicz, dyrektor Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego
Statuetką Przyjaciela Muzeum wyróżniliśmy również dr. Ernesta Wyciszkiewicza, dyrektora Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego.
Dr Ernest Wyciszkiewicz to znawca dzisiejszej Rosji, a także stosunków polsko-rosyjskich. Od 2011 współkierował, a od 2016 roku kieruje Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, przekształconego po agresji rosyjskiej na Ukrainę w Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego. Od 2021 roku Muzeum Pamięci Sybiru ściśle współpracuje z Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego przy prowadzeniu portalu popularnonaukowego „Świat Sybiru”, który we wrześniu tego roku znalazł się też w finale Plebiscytu Wydarzenie Historyczne Roku 2024 w kategorii Edukacja. Działalność merytoryczna Centrum, zwłaszcza w zakresie badania i prezentowania historii, jest bardzo bliska misji Muzeum Pamięci Sybiru, dzięki czemu instytucje te mogą ściśle współpracować, dopełniając się wzajemnie.
Dr Ernest Wyciszkiewicz, wyraził swoją wdzięczność za przyznaną nagrodę i podkreślił, że ze wzruszeniem przyjmuje tytuł Przyjaciela Muzeum Pamięci Sybiru.
– To dla mnie zaszczyt tym większy, że przychodzi od instytucji, która z taką konsekwencją i wrażliwością opowiada o losach Polek i Polaków wywiezionych na Wschód. W naszych wspólnych działaniach zawsze przyświecał nam ten sam cel – oddawać głos świadectwom, łączyć badania z edukacją, a historię z empatią i odpowiedzialnością za słowo. Wierzę, że właśnie to połączenie warsztatu i wrażliwości sprawia, iż pamięć o Sybirze pozostaje nadal żywa, zrozumiała i potrzebna kolejnym pokoleniom. Dzisiejsze wyróżnienie traktuję jako pewne zobowiązanie do dalszej współpracy – podsumował.
Uroczystość z okazji Dnia Przyjaciela Muzeum Pamięci Sybiru uświetnił koncert Marka Kubika z zespołem.
