Tegoroczne obchody mają przypomnieć jeden z mniej znanych rozdziałów sowieckich represji oraz pokazać, jak jego historia jest dokumentowana, badana i przekazywana kolejnym pokoleniom.

Data spotkania, 28 kwietnia, nie jest przypadkowa. Tego dnia w 1936 roku Rada Komisarzy Ludowych ZSRR przyjęła tajną rezolucję nr 776–120, która stała się podstawą prawną masowych deportacji Polaków i Niemców z terenów Ukraińskiej SRR do Kazachstanu.

W konferencji uczestniczyli organizatorzy i partnerzy obchodów: Tadeusz Truskolaski, prezydent Białegostoku, prof. Wojciech Śleszyński, dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru, dr Dmitriy Panto, kustosz Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, prof. dr hab. Julia Dziwoki, Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie, dr hab. Beata Urbanowicz, prof. UJD, dr Jerzy Rohoziński, Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, Jolanta Hryniewicka, prezes białostockiego oddziału Związku Sybiraków oraz Cezary Rutkowski, prezes Stowarzyszenia Wspólnota Wnuków Sybiraków.

Zaprezentowano szeroki, międzynarodowy i wielomiesięczny program obchodów. Wśród zaplanowanych wydarzeń znalazły się m.in. konferencje naukowe, seminaria, wystawy, prezentacje książek, spotkania międzypokoleniowe oraz wydarzenia upamiętniające. Inicjatywy będą realizowane zarówno w Polsce, jak i w środowiskach polskich w Kazachstanie – m.in. w Astanie, Karagandzie i Oziornoje. Kulminacyjnymi punktami obchodów będą wydarzenia w Sejmie RP, uroczystości w Kazachstanie, w tym odsłonięcie pomnika w Oziornoje, oraz międzynarodowe wystawy i konferencje.

– Obchody rocznicy deportacji Polaków do Kazachstanu mają ogromne znaczenie dla Białegostoku. Zaplanowane w tym roku wydarzenia przypominają o społeczności Sybiraków i mówią o jej roli w tożsamości miasta – powiedział prezydent Tadeusz Truskolaski.

O szczegółach programu opowiedział dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru, prof. Wojciech Śleszyński:

„Jednym z najważniejszych punktów programu będzie otwarcie wystawy »Deportowani na step« w Sejmie RP, towarzyszącej przyjęciu uchwały upamiętniającej 90. rocznicę zesłań. Symbolicznym zwieńczeniem obchodów będzie natomiast wielka wystawa w Muzeum Narodowym w Astanie pod koniec roku”.

Dr Dmitriy Panto zaznaczył:

„Wydarzenia będą odbywać się przez wiele miesięcy. Dzięki temu możemy szeroko opowiedzieć o tej tragedii – w różnych miejscach Polski i świata”.

Dzisiejsza konferencja była pierwszym krokiem w wielomiesięcznym procesie wspólnego upamiętniania jednej z najtragiczniejszych kart polskiej historii XX wieku. Współpraca instytucji, środowisk naukowych i organizacji polonijnych pokazuje, jak ważne jest pielęgnowanie pamięci o losach deportowanych oraz przekazywanie ich historii kolejnym pokoleniom.