Muzeum Pamięci Sybiru tworzy dziś jedno z najciekawszych wydawnictw poświęconych tematyce Sybiru – z bogatą ofertą książek łączących rzetelne badania z dbałością o przystępną formę. Instytucja od lat publikuje cenne opracowania naukowe, edycje źródeł i wspomnienia Sybiraków, dzięki którym doświadczenie zesłania można poznać nie tylko w przestrzeni wystawy stałej, lecz także w formie książek dostępnych dla szerokiego grona odbiorców.

Spotkanie wokół książek Polski dom dziecka w Bolszoj Jerbie i Powroty z Sybiru w XVIII–XX wieku będzie okazją do prezentacji wybranych tytułów z tego dorobku wydawniczego. Przybliżymy kulisy powstania obu publikacji, opowiemy o wykorzystanych źródłach i losach ich bohaterów.

Książka Polski dom dziecka w Bolszoj Jerbie autorstwa Katarzyny Śliwowskiej opowiada o polskim domu dziecka na Syberii, do którego trafiły dzieci zesłańców deportowanych w głąb Związku Sowieckiego. Autorka pokazuje okoliczności powstania placówki po układzie Sikorski–Majski, jej funkcjonowanie pod opieką polskich władz, a później Związku Patriotów Polskich oraz dramatyczne wybory dorosłych, którzy nierzadko przyjmowali obywatelstwo sowieckie, by móc pozostać przy dzieciach. Ważną częścią książki są też powojenne losy wychowanków i ich powrót do Polski. Publikacja opiera się m.in. na wspomnieniach pracowników i dzieci, dzięki czemu historia domu dziecka nabiera bardzo osobistego wymiaru.

Powroty z Sybiru w XVIII–XX wieku Przemysława Borowika ukazuje szeroką panoramę polskich doświadczeń zesłania i powrotu na przestrzeni ponad dwustu lat. Autor przypomina losy konfederatów barskich, uczestników insurekcji kościuszkowskiej, zesłańców po powstaniach XIX wieku, bieżeńców z I wojny światowej oraz deportowanych w latach 1940–1941, w tym żołnierzy armii generałów Władysława Andersa i Zygmunta Berlinga oraz powojennych repatriantów. Publikacja pokazuje, jak różne były drogi z Sybiru do domu – od wielomiesięcznych marszów „etapami” po powroty możliwe dzięki amnestiom i umowom międzypaństwowym. To opowieść o nadziei, determinacji i zmaganiu się z biurokratycznymi przeszkodami przy udowadnianiu prawa do powrotu.

Zapraszamy na bezpłatne spotkanie wokół publikacji z serii „Małe historie Sybiru” wszystkich, którzy chcą poznać historię Sybiru poprzez losy konkretnych ludzi – dzieci i dorosłych, którym przyszło zmierzyć się z doświadczeniem zesłania i powrotu.

Obie książki – Polski dom dziecka w Bolszoj Jerbie oraz Powroty z Sybiru w XVIII–XX wieku – do końca roku będą dostępne w muzealnym sklepiku w promocyjnych cenach, podobnie jak kilkanaście innych tytułów z oferty wydawniczej Muzeum.

Termin spotkania: 3 grudnia 2025 r. (środa), godz. 13.00
Miejsce: Muzeum Pamięci Sybiru
Wstęp: bezpłatny