Tegoroczny Peleton Pamięci odbywa się w czterech krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Pierwsza odsłona miała miejsce w Rydze 21 sierpnia 2025 r. Jest to symboliczna data, dokładnie 34 lata wcześniej, w 1991 r. Łotysze ogłosili odzyskanie niepodległości po przeszło czterech dekadach sowieckiej okupacji.
Już po raz trzeci Muzeum Pamięci Sybiru i Muzeum Okupacji Łotwy zorganizowały wspólnie spacer historyczny po ryskiej starówce. Niemal 50 uczestników wydarzenia najpierw wysłuchało krótkich wykładów dwóch historyków: dr. Gintsa Apalsa i dr. Edvīnsa Evartsa, którzy przedstawili losy Łotwy na tle dziejów Europy w latach 30. i 40. XX wieku oraz okres po zakończeniu Il wojny światowej, pod okupacją sowiecką.
Następnie uczestnicy wyruszyli na liczącą 17 punktów trasę, która rozpoczęła się pod siedzibą Muzeum Okupacji Łotwy na Placu Strzelców Łotewskich. Prowadziła ona przez miejsca związane z sowiecką i niemiecką okupacją. Jednym z nich był ryski dworzec kolejowy, gdzie 17 czerwca 1940 r. Sowieci zorganizowali robotnicze zamieszki. Miało to dowieść nieudolności łotewskiej policji i uzasadnić obecność Armii Czerwonej dla opanowania niepokojów. Wśród kolejnych punktów odwiedzono też budynek Teatru Narodowego, gdzie 21 lipca 1940 r. obradował tzw. Sejm Ludowy, którego prosowieccy deputowani zaapelowali o przyłączenie Łotwy do Związku Sowieckiego. Trasa zakończyła się przy budynku Wielkiej Gildii Ryskiej. Uczestnicy otrzymali pamiątkowe pakiety oraz szprychówki tegorocznego Peletonu Pamięci.
Inicjatywa Międzynarodowego Peletonu Pamięci, poświęconego ofiarom sowieckiej agresji, powstała, by upamiętnić wszystkich mieszkańców terenów zajętych przez Związek Sowiecki, którzy boleśnie doświadczyli represji. Muzeum Pamięci Sybiru po raz pierwszy zorganizowało Peleton Pamięci w 2017 roku w Białymstoku. Od tamtej pory do współpracy dołączają partnerzy z Europy Środkowo-Wschodniej, dzięki czemu przedsięwzięcie zyskało wymiar międzynarodowy.
Kolejny Peleton Pamięci odbędzie się dziś w Wilnie na Litwie, następny – w niedzielę, 24 sierpnia, w Białymstoku, a 30 sierpnia spotkamy się w Kiszyniowie w Mołdawii.
Fot. Muzeum Okupacji Łotwy
