„Wszystkie wagony były jednakowe. Posiadały po dwa małe, zakratowane okienka górne. Ściany były oszronione, przymarzała do nich pościel, mróz bowiem sięgał do –30°C. Pośrodku wagonu stał mały, żelazny piecyk, a obok w podłodze była wycięta dziura dla załatwiania potrzeb fizjologicznych. Wagony zamknięto na sztaby…”
Janina Pilecka-Klem
Ponad 80 lat temu na okupowanych ziemiach polskich, w latach 1940–1941, Sowieci przeprowadzili cztery wielkie deportacje. Towarowymi wagonami, niemal bez jedzenia i picia, wywieźli co najmniej 330 tys. obywateli II Rzeczpospolitej – przede wszystkim Polaków, ale też Żydów, Białorusinów czy Ukraińców. Deportowanych osiedlano głównie na Syberii, w Kazachstanie i w północnych obwodach europejskiej części Rosji.
Największym zaskoczeniem była deportacja z 10 lutego 1940 r. Jej ofiarami byli głównie osadnicy wojskowi (weterani, którzy otrzymali ziemię w nagrodę za swoją służbę) i cywilni (mieszkańcy ziem centralnych i zachodnich, którzy kupili ziemię na wschodzie kraju) oraz pracownicy służby leśnej wraz z rodzinami. Deportacja odbyła się przy przeszło trzydziestostopniowym mrozie. Wywieziono ponad 140 tys. osób.
Kolejne deportacje miały miejsce w kwietniu 1940 r., czerwcu 1940 r. oraz maju i czerwcu 1941 r. Sowieci wywieźli też dziesiątki tysięcy Polaków w ostatnich miesiącach wojny i już po jej zakończeniu. Ostatnie deportacje objęły Polaków zamieszkujących ziemie II Rzeczpospolitej wcielone do Związku Sowieckiego po wojnie, i miały miejsce w 1952 r.
85. ROCZNICA DEPORTACJI NA SYBIR
9 LIPCA
11:30-14:00 – #Zapamiętani
Celem inicjatywy jest upamiętnienie osób zesłanych na Sybir i ich rodzin. Przyjdź do Muzeum Pamięci Sybiru, weź udział w sesji fotograficznej i zostań częścią wspaniałego projektu.
12:00-13:00 – Uroczystości upamiętniające przed pomnikiem poświęconym Bohaterskim Matkom Sybiraczkom
20:00-22:00 – „Pamiętamy”
Mapping na fasadzie Muzeum Pamięci Sybiru (od strony ul. Poleskiej).
10 LIPCA
15:30-17:00 – „A oni szli i szli” – zwiedzanie wystawy stałej z przewodnikiem
Bezpłatne bilety na zwiedzanie do odebrania w kasie Muzeum od 4 lipca 2025 r.
Liczba miejsc ograniczona.
