Fotografia przedstawiająca jasełka w Polskim Domu Dziecka w Bolszoj Jerbie, rodzinne zdjęcie i Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski wraz z legitymacją – między innymi takie pamiątki możecie zobaczyć w Muzeum Pamięci Sybiru w ramach cyklu Eksponat Miesiąca.
– To już ponad dwa i pół roku, odkąd w Muzeum Pamięci Sybiru zainicjowaliśmy ten cykl wystawienniczy i bardzo się cieszę, że stał się on stałym elementem naszej działalności. Przychodząc do muzeum, widząc wystawę stałą, czy właśnie taką gablotę gdzieś na korytarzu, bardzo często nasza uwaga skupia się przede wszystkim na przedmiotach, które są tam umieszczone. Jednak musimy pamiętać, że to nie przedmiot jest tu najważniejszy, numerem jeden są ludzie i ich historie – podkreślał podczas wydarzenia Piotr Bosko z Działu Projektów Edukacyjnych i Kulturalnych.
Podczas inauguracji styczniowej odsłony mogliśmy poznać kryjącą się za przedmiotami rodzinną historię Apolonii Karp.
– Ta opowieść dotyczy jednego z największych domów dziecka, Polskiego Domu Dziecka, który powstał na Syberii. Bohaterką tej odsłony cyklu jest pani Apolonia Karp, która pełniła w nim funkcję wicedyrektorki. Oglądając dzisiejsze eksponaty pamiętajmy nie tylko o dorosłych, lecz przede wszystkim o dzieciach, które tracąc rodziców były umieszczane w placówkach takich jak ta. To właśnie najmłodsi cierpieli w sposób szczególny. Niejednokrotnie musieli stawiać czoła nie tylko ciężkim warunkom, głodowi, czy chorobom, ale również stracie rodziców – mówił prof. Wojciech Śleszyński, dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru.
Apolonia Karp została deportowana na Syberię 20 czerwca 1941 r. Wraz z nią na Wschód wywieziono również dwójkę jej dzieci – Jarosławę i Ryszarda – a także jej bratową, Marię Mroziewską, z córkami Stanisławą i Haliną oraz synami Czesławem i Wiesławem. Po dotarciu do Kraju Krasnojarskiego na Syberii wszyscy trafili do wsi Bolszaja Jerba w kołchozie Krasnyj Bojec (Czerwony Bojownik).
Apolonia Karp była założycielką znajdującego się w miejscowości Bolszaja Jerba Polskiego Domu Dziecka. Po miesiącach ciężkich prac, w połowie 1942 r. sierociniec przyjął transporty polskich sierot, łącznie ok. 120 dzieci. Poza sierotami w Domu Dziecka przebywał również polski personel (ok. 30 osób – w tym Apolonia Karp sprawująca funkcję wicedyrektorki placówki oraz Maria Mroziewska pracująca w kuchni) oraz ich dzieci. Łącznie ok. 200 osób.
Polski Dom Dziecka przetrwał trudny okres, który w 1943 r.zapoczątkowały ujawnienie Zbrodni Katyńskiej oraz śmierć gen. Władysława Sikorskiego. W 1946 r. dzieci oraz pracownicy z Bolszaja Jerby otrzymali szansę powrotu do kraju. Opuścili Związek Sowiecki i rozpoczęli nowe życie w Polsce, jednak zupełnie innej niż ta, którą opuszczali kilka lat wcześniej.
Pamiątki można oglądać do połowy lutego 2025 r.
Wszystkich zainteresowanych tematem Polskiego Domu Dziecka w Bolszoj Jerbie zachęcamy do zakupu naszej muzealnej publikacji:
