Wystawa Czasowa

„Polacy w Kazachstanie (1936-1956). Pamiątki i wspomnienia ze zbiorów Muzeum Pamięci Sybiru”

Władze sowieckie zesłały polskich obywateli do Kazachstanu głównie w dwóch, z czterech wielkich, wywózkach mających miejsce w latach 1940-1941.

Największą i mającą najbardziej tragiczny przebieg była druga deportacja. W kwietniu 1940 r. wysiedlano rodziny "wrogów narodu", urzędników państwowych, wojskowych, policjantów, służby więziennej, nauczycieli, działaczy społecznych, kupców, przemysłowców i bankierów oraz rodziny osób aresztowanych przez NKWD. Wśród zesłanych 80% stanowiły kobiety i dzieci. Zesłańców kierowano głównie do Północnego Kazachstanu, obwodu aktiubińskiego, kustanajskiego, pietropawłowskiego, akmolińskiego, pawłodarskiego i semipałatyńskiego. Ostatnia grupa zesłana latem 1941 r. objęła „społecznie obce elementy”.

W Kazachstanie kobiety i dzieci były zdane na siebie. Bardzo często Polaków przywożono ze stacji kolejowej do wskazanego miasteczka lub wioski, gdzie pozostawiano ich samym sobie. Warunki życia panujące w Kazachstanie przerażały. W większości zesłańców osiedlano w kołchozach i sowchozach, zmuszano do pracy od świtu do nocy, umieszczano w prymitywnych lepiankach z gliny i słomy. Upokorzenie, głód, choroby i osamotnienie wypełniały całe dnie. Troska o zapewnienie bytu dzieciom i próba stworzenia im namiastki domu, niepewność czy kiedykolwiek rodzina będzie mogła powrócić do kraju, powodowały niewyobrażalne cierpienia.

Losy rodzin polskich przesiedlonych do Kazachstanu przybliżają dokumenty, zdjęcia i pamiątki przekazane do Muzeum Pamięci Sybiru. Kazachska drewniana i malowana miseczka, rogowy grzebień „wszobojka”, drewniany tłuczek do ziemniaków, który nie został nigdy użyty do tłuczenia ziemniaków, obuwie – łapcie z łyka, koncertowa cytra, pamiętnik zesłanki czy włókna bawełny zebranej z pola, zdjęcia w stepie na tle ziemianek – przedmioty te przybliżają nam sylwetki ludzi, których połączyło wspólne traumatyczne doświadczenie.

Do góry