PELETON PAMIĘCI 17.09 POJECHAŁ PO RAZ TRZECI!

 

17 września 1939 roku to dla wielu białostoczan data szczególna, bardzo symboliczna. Wkroczenie wojsk sowieckich na tereny Polski przyniosło mieszkańcom naszego regionu czas deportacji, tułaczki, rodzinnych rozstań i traumę zesłania na Syberię i do Kazachstanu. Peleton Pamięci 17.09 organizowany już po raz trzeci to wydarzenie, które pamięć o ludzkich doświadczeniach z tego okresu przywołuje. Co roku przemieszczamy się ulicami Białegostoku, zatrzymując się w miejscach związanych z osobami, które zostały deportowane, a ich życie stało się świadectwem sybirackiego losu. Niektórzy z deportowanych wrócili do domów, inni zostali na Sybirze na zawsze. 

Peleton rozpoczęliśmy na ulicy Kilińskiego, miejsca związanego z Bolesławem Augustisem, białostockim fotografem, który aresztowany na przełomie 1939 i 1940 roku nigdy do Białegostoku już nie wrócił. Wyszedł z Syberii z Armią generała Andersa, a po wojnie osiedlił się w Nowej Zelandii. W Białymstoku pozostały po nim fotografie (użyczone przez Stowarzyszenie Edukacji Kulturalnej "Widok"), na których utrwalił mieszkańców miasta. Uczestnicy Peletonu mogli przenieść się w świat Augustisowych zdjęć – wielkoformatowe fotografie, ekspozycja postaci „wyjętych” ze zdjęć a pomiędzy nimi uczniowie Szkoły Podstawowej nr 19, Zespołu Szkół Technicznych i Ogólnokształcących z Oddziałami Integracyjnymi w Białymstoku oraz opel z rocznika 1930 użyczony przez Moto Retro. Tak zaaranżowana przestrzeń pokazująca beztroski przedwojenny świat zderzona została z wystawą pokazującą ludzi idących do bydlęcych wagonów. Właśnie zaczęła się ich sybiracka gehenna.

Tegoroczna pogoda pozwoliła symbolicznie doświadczyć niewygody i ekstremalnych warunków atmosferycznych. Uczestnicy Peletonu w strugach deszczu dotarli do kolejnych przystanków na trasie przejazdu. Przy ul. Mazowieckiej 35 wspomnieliśmy śp. Ryszarda Kaczorowskiego, białostoczanina, sybiraka, ostatniego Prezydenta RP na Uchodźstwie, przy ul. Węglowej mogliśmy poczuć atmosferę budującego się budynku Muzeum Pamięci Sybiru. To tam Peleton został rozwiązany. Delegacje pracowników MPS, PZW O/ Białystok, członkowie Związku Sybiraków i okoliczni mieszkańcy złożyli przy pomniku poświęconym deportowanym białostoczanom wiązanki, znicze. Słowa Hymnu Sybiraków miały w tym miejscu szczególne znaczenie.

29 września 2019 roku podsumowaliśmy Peleton koncertem "Biały przystanek", na który zaproszeni zostali Sybiracy, uczestnicy Peletonu i mieszkańcy Białegostoku.
Muzyczna opowieść o losie Sybiraków, wyreżyserowana przez Michała Jarmoszuka, wykładowcę białostockiej Akademii Teatralnej, zaprezentowana została na gościnnej scenie Teatru Szkolnego Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza (Wydział Sztuki Lalkarskiej). Zbudowały ją słowa wierszy Anny Rudawcowej oraz wspomnienia Ireny Bujalskiej. Dziękujemy wszystkim, którzy przyczynili się do wystawienia spektaklu!

Dziękujemy wszystkim Partnerom Peletonu Pamięci 17.09: Akademia Teatralna im. A. Zelwerowicza w Warszawie. Wydział Sztuki Lalkarskiej, Stowarzyszenie Miłośników Starej Motoryzacji i Techniki Moto Retro, Stowarzyszenie Edukacji Kulturalnej Widok, Rowerowy Białystok, WOAK Białystok, Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących z Oddziałami Integracyjnymi, Chilli Pizza, Związek Harcerstwa Polskiego Chorągiew Białostocka im. hm. Ryszarda Kaczorowskie, Polski Związek Wędkarski Okręg w Białymstoku, oraz patronom medialnym Polskie Radio Białystok, TVP3 Białystok, TVP Kultura.

Do góry