Edukacja w Muzeum

Oferta edukacyjna Muzeum Pamięci Sybiru na rok szkolny 2018/2019

Muzeum Pamięci Sybiru jako nowoczesna placówka realizuje zadania edukacyjne poprzez otwarcie się na zróżnicowanych wiekowo odbiorców. Stwarzamy możliwość zdobycia wiedzy na temat Sybiru i polskich losów na zesłaniu w sposób przystępny dla każdej grupy wiekowej. Oferta edukacyjna jest adresowana do dzieci i młodzieży szkolnej. Chcemy zainteresować młodego człowieka różnymi aspektami historii polskich losów na Wschodzie, zwłaszcza zesłań i deportacji. W swoich działaniach placówka sięga po interaktywne narzędzia komunikacji ze zwiedzającymi, multimedia i formę warsztatów. Proponujemy lekcje muzealne, spotkania ze świadkiem historii, spotkania z literaturą, badaczami i odkrywcami Syberii. Nie zapominamy o dorosłym odbiorcy. Wszystkich zapraszamy na cykl spotkań z filmem o tematyce syberyjskiej i wschodniej w ramach Wschodniej Akademii Filmowej. Organizujemy plenerowe gry edukacyjne oraz wydarzenia popularyzujące wiedzę o wywózkach na Sybir. Pokazujemy również, jak wielki wkład na przestrzeni wieków wnieśli Polacy w odkrywanie Syberii, jej przyrody i rdzennych mieszkańców.

SYBERIA I SYBIR KROK PO KROKU

KROK PIERWSZY | Zajęcia dla najmłodszych (edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna)

  1. Syberia – kraina nieodgadniona. Świat fauny i flory

Lekcja/warsztaty przeznaczone dla uczniów szkoły podstawowej z klas 1-3 oraz przedszkoli. Czas trwania ok. 1h

Uczniowie poznają zwierzęta zamieszkujące tundrę i tajgę – oglądają fotografie, identyfikują zwierzęta na podstawie tropów i wydawanych przez nie odgłosów. Poznają zwyczaje renifera, wilka, rosomaka, łosia i niedźwiedzia brunatnego. Poznają roślinność syberyjską tajgi i tundry, koncentrując się na krzewach i ziołach ułatwiających zesłańcom przetrwanie. Rozpoznają poszczególne rośliny, dowiadują się, w jaki sposób je zbierano i przetwarzano. Rozmawiamy o racjach żywnościowych na zasłaniu, głodzie i „kuchni” Sybiraka. Osią konstrukcyjną zajęć są mapy Syberii, które uczniowie komponują, operując kredkami, fotografiami oraz nazwami charakterystycznymi dla świat fauny i flory Syberii. Mapa powstaje w trakcie zajęć – uczniowie wykorzystują wiedzę zdobywaną na zajęciach. Lekcji towarzyszą kolorowanki. Wiosną warsztaty uatrakcyjnia wspólne sadzenie roślin, których odpowiedniki rosną na Syberii.

  1. Historia drewnianego konika – Sybir oczami dziecka

Lekcja/warsztaty adresowane dla uczniów szkoły podstawowej z klas 1-3. Czas trwania ok. 1h

Uczniowie zapoznają się z problematyką deportacji, budując wiedzę o niej na podstawie analizy własnych emocji, towarzyszących wykonywaniu zadań i będących rekonstrukcją sytuacji, w których znalazły się dzieci, deportowane razem z rodzicami na Sybir. Uczniowie analizują sytuację nagłego wtargnięcia obcych ludzi-agresorów do domu. Uczestnicząc w grze dydaktycznej, kategoryzują czas. Określają różne miary czasu w kontekście wykonywanych czynności, sporządzają listę przedmiotów i rzeczy, które zabraliby ze sobą, pakując się w pośpiechu i w wyniku zaskoczenia, w podróż w nieznane. Ćwiczenia mają im przybliżyć sytuację deportowanych rodzin, które musiały w krótkim czasie przygotować się do drogi na Sybir. Warsztatom towarzyszy film promocyjny MPS pokazujący historię Józefa Panasiuka i jego zabawki – drewnianego konika.

  1. Zaprojektuj swoją syberyjską przypinkę

Warsztaty przeznaczone dla uczniów szkoły podstawowej klas 1-3 oraz przedszkoli. Czas trwania ok. 1h

Uczniowie biorący udział w warsztatach projektują i wykonują przypinki lub magnesy z wykorzystaniem wzorów kazachskich, ajneńskich oraz motywów ze świata fauny i flory syberyjskiej. Zajęcia praktyczne poprzedzają pogadanki na temat natury Syberii i Kazachstanu oraz kultury ludu Ajnów, Kazachów. Materiały do warsztatów zapewnia Muzeum.

 

KROK DRUGI | Zajęcia dla szkoły podstawowej (klasy 4-8)

  1. Dlaczego Franek pojechał na Sybir?

Warsztaty adresowane do uczniów szkoły podstawowej z klas 4-6. Czas trwania ok. 1h

Uczniowie poznają podstawowe zagadnienia związane z tematyką deportacji z lat 1940 - 1941. Analizują mapę Syberii i Kazachstanu pod kątem ustalenia miejsc, do których byli zsyłani Polacy, a przede wszystkim mieszkańcy Podlasia, bohaterowie krótkich relacji, z którymi pracują dzieci. Analizowany tekst źródłowy to wspomnienia dzieci zesłanych na Sybir. Uczestnicy warsztatów ustalają okoliczności aresztowania wybranych bohaterów, rekonstruują przebieg transportu zesłańców. Opisują mechanizmy deportacji. Mówią o emocjach zsyłanych bohaterów dziecięcych. Wizualizują odległości, które przebyli poszczególni bohaterowie (praca z mapą – wytyczanie trasy podróży z Polski na Sybir; gra dydaktyczna). Poznają historie wybranych przedmiotów z ekspozycji stałej min. pamiętnika Jadwigi, listu do Marysi, zeszytu do nauki języka polskiego, ziemi z majątku Dobra Wólka.

Zajęcia kończy refleksja o przyczynach wywózek na Sybir. Uczniowie, oglądając film „Franek”, szukają odpowiedzi na pytanie: Dlaczego Franek pojechał na Sybir?

  1. Bronisław Piłsudski – król Ajnów

Lekcja/warsztaty adresowane do uczniów szkoły podstawowej z klas 4-8. Czas trwania ok. 1h

Tematem zajęć jest niezwykła sylwetka zesłańca, badacza i brata Józefa Piłsudskiego.

Życie Bronisława, starszego o rok brata Józefa, przypomina scenariusz filmu akcji - polityczny więzień skazany za terroryzm, samouk, który zdobył uznanie w świecie nauki. Na Sachalinie otrzymał przydomek "króla Ajnów”. Zainteresowania Piłsudskiego obejmowały żyjących na Sachalinie Ajnów. Bronisław zebrał bogatą kolekcję zdjęć tego ludu, teksty folklorystyczne, zapisy słownikowe, materiały etnograficzne oraz nagrania dźwiękowe na woskowych wałkach. Swoją pasję etnograficzną realizował przy pomocy najnowocześniejszych na przełomie XIX i XX w. zdobyczy techniki - aparatu fotograficznego, fonografu, a nawet kamery filmowej.

Na warsztatach uczniowie poznają kulturę Ajnów, opisywaną przez badacza – przybliżone zostaną zwyczaje ajneńskie, ubiór, rytuały. Uczniowie poznają legendy Ajnów. Odtworzą również z pomocą farbek rytualne tatuaże ajneńskie.

W roku 2018 mija sto lat od śmierci Bronisława Piłsudskiego, przybliżenie sylwetki badacza koresponduje więc z obchodami 100 lat odzyskania przez Polskę niepodległości.

  1. Z Syberii pod Monte Cassino

Lekcja muzealna adresowana do uczniów klas 7-8. Czas trwania ok. 1h

Zajęcia przybliżają historię utworzenia Armii gen. Andersa w ZSRR i losy białostoczan, którzy z gen. Andersem przeszli szlak bojowy. Uczniowie zgłębiają temat na podstawie listów Sybiraków, wspomnień gen. Andersa, dokumentów filmowych oraz pamiątek po andersowcach. Osią konstrukcyjną zajęć są m.in. losy Piotra Sawickiego – Sybiraka, żołnierza 2. Korpusu Polskiego, założyciela Białostockiego Teatru Lalek, twórcy białostockiej rzeźby „Kawelin”.

  1. Zesłańcze drogi Sybiraków

Lekcja muzealna adresowana do uczniów klas 7-8. Czas trwania ok. 1h

Zajęcia mające na celu popularyzację historii regionalnej. Uczniowie poznają losy rodzin zesłanych do Kazachstanu i na Syberię, uczestniczą w mini grze przygotowanej przez pracowników Muzeum, przybliżającej losy Sybiraków. Na podstawie fragmentów wspomnień i listów z zesłania zapoznają się z zesłańczą codziennością, poznają historie przedmiotów zgromadzonych w Muzeum przekazanych przez Sybiraków i wyeksponowanych na wystawie czasowej.

 

KROK TRZECi | Zajęcia dla szkoły średniej – w stronę matury

  1. Jak czytać obraz? Analiza, interpretacja i symbolika dzieł malarskich o tematyce sybirackiej.

Zajęcia adresowane do uczniów wszystkich klas szkoły średniej. Przybliżają sylwetki polskich malarzy, którzy nawiązują do tematyki zesłańczej. Uczniowie zapoznają się z warsztatem twórczym artystów, pod kierunkiem historyka sztuki dokonują „odczytania” obrazu, analizując symbolikę następujących obrazów: ”Pożegnanie Europy” Aleksandra Sochaczewskiego, „Pochód na Sybir” Artura Grottgera, „Śmierć Ellenai” Jacka Malczewskiego oraz „Kuropatwy na śniegu” Józefa Chełmońskiego. Zajęcia doskonalą umiejętność analizy i interpretacji tekstu ikonicznego, wymaganą na ustnej części egzaminu maturalnego.

  1. „Tu otwierał się inny, odrębny świat, do niczego niepodobny”. Mechanizmy totalitarnego wyniszczania człowieka w świetle literatury łagrowej.

Osią konstrukcyjną zajęć są fragmenty utworów Aleksandra Sołżenicyna, Warłama Szałamowa, Oli Watowej oraz Eugenii Ginsburg. Uczniowie dokonują ich analizy, opisując rzeczywistość zesłańczą i łagrową. Zderzają ze sobą różne perspektywy spojrzenia na los człowieka represjonowanego przez Sowietów – analizują literaturę polską i rosyjską, wspomnienia mężczyzn i kobiet, które na „nieludzkiej ziemi” znalazły się razem z dziećmi. Poznają mechanizmy totalitarnego wyniszczania człowieka oraz postawy ludzi, którzy przeciwstawiali się temu systemowi.

PLASTYCZNE WARSZTATY WEEKENDOWE

Specjalna oferta edukacyjna na zamówienie, adresowana do rodzin z dziećmi lub uczniów szkoły podstawowej i średniej. Materiały do warsztatów zapewnia Muzeum. Wykonane prace należą do uczestników warsztatów. Zajęcia prowadzone w grupach 10-15 osobowych. Koszt warsztatu 10 zł od uczestnika. Czas trwania warsztatów 2,5 h

  1. Opowiem Ci o Syberii. Moja magiczna książka

Warsztaty plastyczne, których efektem będzie skonstruowanie książki-rzeźby, będącej ilustracją do wybranej baśni syberyjskiej lub opowieści Sybiraka. Uczestnicy ożywiają książki, które nie znajdują już swoich czytelników. W ich rękach opuszczone i niechciane książki zamiast, trafić na makulaturę, otrzymują drugie życie, służąc jako materiał do zbudowania kolejnej literackiej narracji. Dzieci uczą się obcowania z książką, przenoszą usłyszaną historię o ludach syberyjskich lub losach Sybiraków na przestrzenną formę ilustracji do tekstu. Materiały do warsztatów zapewnia Centrum. Podczas warsztatów dla młodzieży szkoły średniej historię z zesłania relacjonują Sybiracy.

  1. Tajemnicze wzory Ajnów

Tematem zajęć jest niezwykła ludność Ajnu, opisana przez Bronisława Piłsudskiego, który zesłany na Sachalin, zebrał bogatą kolekcję przedmiotów codziennego użytku, zdjęcia Ajnów, pieśni nagrane fonografem, zapisane na woskowych wałkach. Ocalił tym samym ginącą kulturę. Ajnu – to rdzenna ludność Hokkaido – najbardziej na północ wysuniętej wyspy Archipelagu Japońskiego. Charakterystyczną cechą tego narodu było tatuowanie ust i rąk. Tatuowane były tylko kobiety. Pierwsze tatuaże wykonywano już siedmioletnim dziewczynkom. Kiedy kobieta wychodziła za mąż, wykonywano jej tatuaż uśmiechu. Kobiety Ajnu swój stan cywilny i rodzinny miały dosłownie wypisany na twarzy. Prócz "uśmiechu" falistymi liniami tatuowano okolice brwi i ozdabiano ręce różnorodnymi wzorami.

Na warsztatach uczestnicy poznają ciekawostki dotyczące życia Ajnów, zaprojektują i wykonają zakładki do książek z tradycyjnymi ajneńskimi wzorami lub laleczki w ajneńskich strojach. Wykonają też zmywalne tatuaże - wzory ludu Ajnu, malowane na rękach farbami wodnymi. Zakładki i laleczki powstaną na bazie różnorodnych materiałów plastycznych (papier, tektura, wstążka, plecionka, sznurek).

  1. Syberyjskie filcowanki

Z filcu można tworzyć małe i większe cuda! Tym razem proponujemy wykorzystanie filcu jako materiału do uszycia ozdoby, zabawki, maskotki lub breloczku inspirowanego fauną i florą dalekiej Syberii. Warsztaty adresowane są do dzieci i rodziców. Szycie zabawek z filcu to hobby, do którego warto zachęcić dzieci. Pobudza wyobraźnię i daje mnóstwo radości oraz powodów do dumy, gdyż nie każde dziecko potrafi samo zrobić sobie zabawkę.

Uczestnicy warsztatów nie muszą posiadać nieprzeciętnych zdolności manualnych. Osoby posiadające podstawową umiejętność szycia, bez problemu poradzą sobie z najłatwiejszymi wzorami zabawek, które mamy do zaproponowania. Mogą również zaprojektować i wykonać zabawkę według własnego wzoru.

WSCHODNIA AKADEMIA FILMOWA

To projekt adresowany do zwolenników edukacji poprzez kino. Idea przedsięwzięcia wywodzi się z tradycji dyskusyjnych klubów filmowych, kiedy to film staje się prowokacją do rozmowy i wymiany myśli na temat prezentowanego dzieła filmowego i tematyki przybliżanej przez reżysera. W repertuarze WAF znajdują się filmy związane z szeroko rozumianą tematyką syberyjską, popularyzujące wiedzę na temat Syberii jako krainy geograficznej oraz miejsca zesłania Polaków i różnych narodów. Osobne miejsce w działaniach Akademii zajmuje tematyka dotycząca dziejów dawnych ziem II Rzeczypospolitej, wątków historycznych i obyczajowych pogranicza polsko-białorusko-litewskiego oraz dawnych ziem kresowych. Sięgamy po film fabularny, reportaż oraz dokument komentujący historię oraz rzeczywistość współczesną. Spotkania odbywają się cyklicznie. Uczestnicy Wschodniej Akademii Filmowej mają okazję uczestniczyć w prelekcji filmu i spotkaniach z jego twórcami oraz gośćmi zaproszonymi szczególnie na tę okazję. Obowiązuje wstęp wolny. Z ofertą Akademii wychodzimy również do szkół.

LEKCJE ŻYWEJ HISTORII

Ważnym elementem działań edukacyjnych MPS jest podtrzymywanie więzi z żyjącymi Sybirakami i inicjowanie ich kontaktów z dziećmi i młodzieżą. Spotkania odbywają się w siedzibie Muzeum oraz w szkołach, gdzie pośredniczymy w nawiązaniu kontaktu. Muzeum Pamięci Sybiru trwale współpracuje ze Związkiem Sybiraków, wspiera ich działania, pomaga w upamiętnianiu losów zesłanych rodzin.

Aby umówić się na spotkanie z Sybirakami, wystarczy zadzwonić:
Dział Edukacji i Promocji MPS. Tel. +48 795 650 802
Centrum Edukacyjno-Wystawiennicze Muzeum Pamięci Sybiru
ul. Henryka Sienkiewicza 26, 15-092 Białystok

Godziny otwarcia:

wtorek – sobota: 9:30-17:00

Konieczne jest dokonanie wcześniejszej rezerwacji warsztatów:
Dział Edukacji i Promocji tel. + 48 795 650 802
e-mail: edukacja@sybir.bialystok.pl

Do góry